Udruženje Ekomar objavilo je publikaciju „Sezona dima: Kako se Kragujevac greje i šta udiše?“, posvećenu jednom od najvažnijih ekoloških i socijalnih pitanja u gradu – uticaju načina grejanja domaćinstava na kvalitet vazduha.

Publikacija je nastala sa ciljem da približi građanima problem zagađenja koje potiče iz individualnih ložišta, ali i da ukaže na činjenicu da mogućnost prelaska na čistije i efikasnije načine grejanja nije jednako dostupna svima.

Način na koji se domaćinstva greju zavisi od brojnih faktora: njihovih prihoda, stanja stambenih objekata, dostupnosti energenata, mogućnosti priključenja na sisteme daljinskog grejanja i pristupa subvencijama. Zbog toga se pitanje kvaliteta vazduha ne može odvojiti od energetskog siromaštva i socijalnog položaja građana.

U publikaciji su predstavljeni rezultati istraživanja sprovedenog među građanima Kragujevca, kao i inicijativa za izradu katastra individualnih ložišta, koja je u gradu realizovana kao pilot-projekat. Pouzdani podaci o vrstama energenata, uređajima za grejanje i energetskom stanju domaćinstava neophodni su za planiranje mera koje će biti usmerene tamo gde su najpotrebnije.

Publikacija ukazuje i na potrebu da programi subvencija za energetsku sanaciju, zamenu stolarije i prelazak na efikasnije sisteme grejanja budu dostupni i domaćinstvima koja nemaju dovoljno sredstava za sopstveno učešće. Bez takvog pristupa postoji opasnost da mere zaštite vazduha budu dostupne prvenstveno građanima boljeg materijalnog položaja, dok energetski ugrožena domaćinstva ostaju bez podrške.

„Sezona dima“ zato postavlja pitanje da li je čist vazduh pravo svih građana ili privilegija onih koji mogu da finansiraju energetsku obnovu svojih domova.

Publikacija je namenjena građanima, donosiocima odluka, institucijama i organizacijama koje se bave zaštitom životne sredine i socijalnim pravima. Njena svrha je da podstakne javni razgovor i doprinese kreiranju pravednijih lokalnih mera koje će istovremeno smanjivati zagađenje i unapređivati uslove života.

Publikacija je izrađena u okviru projekta „Energetska pravda i čist vazduh za sve“, koji Udruženje Ekomar realizuje kroz program „Kolaborativnim alatima protiv diskriminacije“, uz podršku Transatlantske fondacije i A 11 – Inicijative za ekonomska i socijalna prava, kroz program Evropske unije „Evropski instrument za demokratiju i ljudska prava“.